Solaris - nietypowe wydanie Litewskie

[Michale]

Cześć,
natknąłem się w internecie na dość nietypowe pierwsze wydanie na rynek Litewski.

Pierwszy Solaris w tym języku pojawił się w 1978 roku. Na wszelkich aukcjach i na Encykopedii Lema, widneje okłada z czerwonymi napisami.
Znalazłem wydanie, które ma okładkę z białymi grafikami i napisami.
Może ktoś wie czemu jest taka okładka?

Może to z jakiegoś innego regionu?

Pozdrawiam.

[maziek]

Najprostsze wyjaśnienie - biorąc pod uwagę epokę - zabrakło czerwonej farby. Była ona w owym czasie nader często (nad)używana . A "chwilowe trudności" z jakim borykał się niepabiedimyj ZSRR były nieprzemijające .

[lemolog]

To może być drugie wydanie czy dodruk wydania pierwszego. Żeby to wyjasnić prosze o foto ostatniej strony (184) tej książki...

[Michale]

Niestety nie mam tej książki. Nie udało mi się jej kupić.

Edit:
Taka wersja pojawiła się tylko raz. Nie ma nawet w internecie w żadnym archiwum jakiejkolwiek wzmianki o takiej samej okładce.
Przez ostatnie lata tylko ta jedna aukcja była. Gdyby to był jakiś dodruk, to może pojawiłoby się więcej takich egzemplarzy.
Ten konkretny egzemplarz jest z 1978 czyli data pierwszego wydania.
 

[lemolog]

No to pozostaje tylko opinia mazieka 
(W swojej kolekcji mam tej książki egzemplarz "czerwony")

[Michale]

Też mam ten czerwony. Kupie drugą i wystawie na UV - zobacze czy ten czerwony będzie schodził
Na stronach Litewskich piszą, że to raczej efekt właśnie wystawienia książki na promienie słoneczne, bo nie widzieli nigdy takiego wydania.
Jakby nie patrzeć, to wszystkie kolory są "wyblakłe". Nawet materiał spod tej naklejki.

[Q]

Spytalem.EjAja. Taką odpowiedź dostałem:

Zdjęcia przedstawiają litewskie wydanie powieści „Solaris” Stanisława Lema, opublikowane pod nazwiskiem zapisanym w lokalnej formie jako Stanislavas Lemas. Książka ukazała się w popularnej serii wydawniczej poświęconej fantastyce. [1, 2]
## Szczegóły o tym wydaniu:

* Rok wydania: Książka została wydana w 1978 roku.
* Wydawnictwo: Za publikację odpowiadało znane litewskie wydawnictwo Vaga z siedzibą w Wilnie.
* Seria: Tom ukazał się w kultowej serii „Zenitas” (widoczne charakterystyczne logo z rombem na dole okładki), w której publikowano klasykę światowej fantastyki naukowej.
* Format i objętość: Książka liczy 184 strony i została wydana w twardej oprawie. [2]

Na zdjęciu po lewej stronie widać front okładki z geometryczną, pajęczynową grafiką w kolorze niebiesko-białym, a po prawej stronie ujęcie prezentujące grzbiet oraz grubość tego konkretnego egzemplarza.
Jeśli interesują Cię inne zagraniczne wydania Lema lub chcesz poznać historię pierwszego polskiego wydania, daj mi znać, o czym opowiedzieć! [3]

[1] [ https://pl.wikipedia.org/wiki/Solaris_%28powie%C5%9B%C4%87%29 ]
[2] [ https://www.geraknyga.lt/knygu-sarasas/fantastika/soliaris-stanislavas-lemas/ ]
[3] [ https://onebid.pl/pl/ksiazki-i-starodruki-lem-s-solaris-wydanie-pierwsze-warszawa-1961/1330514 ]

Gdy dorzuciłem pytanie "skąd różnica w kolorze okładek?", komunikat brzmiał:

Widoczna na zdjęciach różnica w odcieniu okładek wynika głównie z dwóch niezależnych czynników: istnienia dwóch podwariantów tej oprawy oraz naturalnego starzenia się materiałów. [1]
Oto szczegółowe wyjaśnienie tej różnicy:
## 1. Dwa różne warianty kolorystyczne (Złoty vs Biały grzbiet)
Wydawnictwo Vaga wypuściło tę książkę na rynek w dwóch nieznacznie różniących się wersjach oprawy plastycznej: [1]

* Egzemplarz po lewej posiada złoty (ochrowy) grzbiet oraz napisy na nim wykonane czarną czcionką. Tło samej grafiki frontowej wpada w głębszy, ciemniejszy odcień indygo.
* Egzemplarz po prawej to wariant z całkowicie białym grzbietem (z niebieskimi napisami). Samo tło okładki w tym podwariancie ma jaśniejszy, bardziej lazurowy lub cyjanowy odcień niebieskiego. [1]

## 2. Płłowienie farby i starzenie papieru
Oba egzemplarze pochodzą z 1978 roku i mają już niemal pół wieku. Książki z serii „Zenitas” były drukowane na papierze i kartonie typowym dla bloku wschodniego tamtej epoki. [1, 2, 3]

* Egzemplarz po prawej stronie wyraźnie spędził więcej czasu na półce wystawionej na działanie światła słonecznego (promieni UV).
* Spowodowało to mocne wypłowienie niebieskiego barwnika (stąd jego jaśniejszy, wręcz zmatowiały odcień) oraz zżółknięcie białych elementów, które zmieniły kolor na kremowy.

Jeśli planujesz zakup któregoś egzemplarza do kolekcji i chcesz dowiedzieć się, jak sprawdzić stan zachowania kartek w środku, chętnie podpowiem, na co zwrócić uwagę!

[1] [ https://www.facebook.com/groups/senosknygos/posts/8585954521523386/ ]
[2] [ https://www.geraknyga.lt/knygu-sarasas/fantastika/soliaris-stanislavas-lemas/ ]
[3] [ https://www.geraknyga.lt/knygu-sarasas/fantastika/soliaris-stanislavas-lemas/ ]

I chyba pozostaje wierzyc maszynie na słowo, bo dostępne dane o jednym tylko wydaniu w ramach tej serii mówią:
http://knygu.landyne.lt/zenitas
https://lt.wikipedia.org/wiki/Zenitas_(knygų_serija)
No chyba, że to by były okladka i obwoluta, bo wydania twardookładkowe - a to się do nich zaliczało - nierzadko obwoluty miewają. Choć EjAj tu oponuje:

Nie, to nie są obwoluty. Cała unikalność i urok serii „Zenitas” polega na tym, że te książki nie miały tradycyjnych papierowych obwolut (zdejmowanych papierowych owijek). [1]
Wszystkie charakterystyczne elementy graficzne były nadrukowane bezpośrednio na twardą oprawę (karton pokryty laminatem lub specjalnym tworzywem, tzw. celofanuotas viršelis).
Oto jak dokładnie wyglądała budowa tych kultowych książek:
## Konstrukcja i detale oprawy

* Brak obwolut: Książki były wydawane w formacie tzw. papierbacku w twardej oprawie – ilustracja, czarna ramka oraz logo serii znajdowały się bezpośrednio na okładce. Chroniło to grafikę przed szybkim zniszczeniem bez potrzeby stosowania delikatnego papieru ochronnego. [2, 3, 4]
* Elementy na okładce frontowej: Centralną część zawsze zajmowała barwna, często abstrakcyjna lub surrealistyczna ilustracja nawiązująca do treści sci-fi. Była ona otoczona grubą, czarną ramką (rzadziej ciemnogranatową lub bordową w późniejszych latach lewicy przez wydawnictwo „Vyturys”).
* Logo serii: Na samej górze lub w rogu okładki znajdowało się charakterystyczne geometryczne logo – stylizowany okrąg z wpisaną w niego gwiazdą (symbolem zenitu) oraz nazwa serii pisana specyficzną, retro-futurystyczną czcionką.
* Grzbiet książki: Jednolity kolorystycznie (najczęściej czarny lub ciemny), z białym lub kontrastowym liternictwem ułatwiającym identyfikację tomu na półce.

Dzięki rezygnacji z papierowych obwolut, które w tamtych czasach łatwo ulegały przedarciu, wiele egzemplarzy z lat 70. i 80. przetrwało do dziś w bardzo dobrym stanie wizualnym.
Jeśli chcesz, możemy sprawdzić, którzy litewscy artyści i graficy odpowiadali za stworzenie tych ikonicznych ilustracji, albo poszukać szczegółów konkretnego tomu (np. oprawy graficznej wybranego dzieła Asimova czy Bradbury'ego).

Nawiasem: przy okazji zauważylem, że w lempeelowej bazie danych mamy zamienione miejscami wydania litewskie wlaśnie, i greckie:
https://german.lem.pl/galerie/covers/category/19-solaris