Autor Wątek: Zaczarowana historja  (Przeczytany 853 razy)

lemolog

  • Juror
  • Senior Member
  • *****
  • Wiadomości: 464
  • I love YaBB 1G - SP1!
    • Zobacz profil
Zaczarowana historja
« dnia: Marca 23, 2026, 05:59:15 pm »
Sensacja!? W jednym z cyfrowych archiwów lwowskich czasopism II RP odkryłem opowiadanie „Zaczarowana historia” autorstwa Stanisława Lema, wówczas czternastoletniego ucznia gimnazjum.
Zostało ono opublikowane w miesięczniku „Polska Niepodległa” (Lwów) w numerze 3 z 1936 roku (s.18-19).
To prawdopodobnie pierwsza publikacja opowiadań przyszłego Pisarza.
Przyjemnej lektury!



maziek

  • YaBB Administrator
  • God Member
  • *****
  • Wiadomości: 14261
  • zamiast bajek ojciec mi Lema opowiadał...
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #1 dnia: Marca 23, 2026, 07:12:08 pm »
No niech mnię kule biją :). Jesteś WIELKI!
Człowiek całe życie próbuje nie wychodzić na większego idiotę niż nim faktycznie jest - i przeważnie to mu się nie udaje (moje, z życia).

Q

  • YaBB Moderator
  • God Member
  • *****
  • Wiadomości: 17866
  • Jego Induktywność
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #2 dnia: Marca 23, 2026, 10:02:32 pm »
W tym wypadku w całej rozciągłości popieram zdanie Przedpiścy ;).
"Wśród wydarzeń wszechświata nie ma ważnych i nieważnych, tylko my różnie je postrzegamy. Podział na ważne i nieważne odbywa się w naszych umysłach" - Marek Baraniecki

maziek

  • YaBB Administrator
  • God Member
  • *****
  • Wiadomości: 14261
  • zamiast bajek ojciec mi Lema opowiadał...
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #3 dnia: Marca 24, 2026, 08:13:32 am »
Swoją drogą, dlaczego Lem podpisał się tam już Lem a nie Lehm? Zawsze sądziłem, że "h" usunął z nazwiska w związku z, ogólnie mówiąc, DWŚ.
Człowiek całe życie próbuje nie wychodzić na większego idiotę niż nim faktycznie jest - i przeważnie to mu się nie udaje (moje, z życia).

lemolog

  • Juror
  • Senior Member
  • *****
  • Wiadomości: 464
  • I love YaBB 1G - SP1!
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #4 dnia: Marca 24, 2026, 10:20:30 am »
Zawsze sądziłem, że "h" usunął z nazwiska w związku z, ogólnie mówiąc, DWŚ.

"Nasza Opinia" (Lwów), 1938, nr 153:

maziek

  • YaBB Administrator
  • God Member
  • *****
  • Wiadomości: 14261
  • zamiast bajek ojciec mi Lema opowiadał...
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #5 dnia: Marca 24, 2026, 11:11:07 am »
Dzięki, a wiadomo coś konkretniej skąd ta przemiana? Czy dotyczyła tylko St. Lema czy również rodziców (i ew. dalszej rodziny) - ojciec na ogół występuje, również po DWŚ, jako Samuel Lehm?
Człowiek całe życie próbuje nie wychodzić na większego idiotę niż nim faktycznie jest - i przeważnie to mu się nie udaje (moje, z życia).

lemolog

  • Juror
  • Senior Member
  • *****
  • Wiadomości: 464
  • I love YaBB 1G - SP1!
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #6 dnia: Marca 24, 2026, 11:47:49 am »
Dzięki, a wiadomo coś konkretniej skąd ta przemiana? Czy dotyczyła tylko St. Lema czy również rodziców (i ew. dalszej rodziny) - ojciec na ogół występuje, również po DWŚ, jako Samuel Lehm?

Być może w tamtych latach II RP był to rodzaj rodzinnego pseudonimu literackiego –
wszak ojciec Samuel publikował także pod nazwiskiem Lem –
zwłaszcza że mogli oficjalnie przyjąć to nazwisko -
zob. Lem S., Przygoda literata. - Kurjer Lwowski od 30 lipca, 3 i 4 sierpnia 1909 r.
https://forum.lem.pl/index.php?topic=1075.msg71866#msg71866

maziek

  • YaBB Administrator
  • God Member
  • *****
  • Wiadomości: 14261
  • zamiast bajek ojciec mi Lema opowiadał...
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #7 dnia: Marca 24, 2026, 01:32:11 pm »
Dzięki!
Człowiek całe życie próbuje nie wychodzić na większego idiotę niż nim faktycznie jest - i przeważnie to mu się nie udaje (moje, z życia).

lemolog

  • Juror
  • Senior Member
  • *****
  • Wiadomości: 464
  • I love YaBB 1G - SP1!
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #8 dnia: Marca 24, 2026, 10:59:22 pm »
Opinia o opowiadaniu "Zaczarowana historia" Stanisława Lema

Dr hab Paweł Okołowski z Wydziału Filozofii UW:
Piękne odkrycie. To ten sam Lem, co w opowiadaniach późniejszych, a może najbardziej w "Dyktandach". Widać, że urodził się z czarnym humorem, i urodził się pisarzem. Raczej inaczej życie jego potoczyć się nie mogło, jak - mimo wojny - się potoczyło. Najzabawniejsza i najbardziej charakterystyczna jest ta jego "przewrotność" - że głupoty wszelkie weryfikują się jako głupoty we śnie. Można powiedzieć: to "sen o jawie" albo "sen racjonalisty". Całe życie Lem spędził w takim "śnie", tylko katalog głupot się zmienił - z okultystycznych na filozoficzne, polityczne i moralne.

maziek

  • YaBB Administrator
  • God Member
  • *****
  • Wiadomości: 14261
  • zamiast bajek ojciec mi Lema opowiadał...
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #9 dnia: Marca 25, 2026, 08:45:37 am »
Nie śmiem dyskutować z dr. hab. aliści moim zdaniem nieco przesadził jednak. Tego typu historyjki mniej więcej w tym czasie były dość typową zawartością rozmaitych krotochwilnych gazet lub dodatków do nich, mam gdzieś chyba jeszcze książczynę pełną przedruków takich krótkich form nieco psychodeliczno-komicznej twórczości z lat 30-50 (co ciekawe, o ile pomnę, wydaną przez Wydawnictwo Literackie) i mimo wszystko trudno się spodziewać, żeby 15-letni Lem był już ukształtowany. Myślę, że udatnie wpisał się w ten nurt (co zdradza oczytanie), posiadając przy tym oczywiście predyspozycje. Nie ma to znaczenia dla faktu, że wykopalisko przednie :) . Natomiast moją uwagę zwróciło coś innego - używanie nazw związków chemicznych, co z kolei z całą pewnością świadczy o tym, że już wówczas interesował się nauką i to raczej niepowierzchownie. Tak z ciekawości posprawdzałem sobie pobieżnie te związki co to i które z nich sam wymyślił.
Człowiek całe życie próbuje nie wychodzić na większego idiotę niż nim faktycznie jest - i przeważnie to mu się nie udaje (moje, z życia).

lemolog

  • Juror
  • Senior Member
  • *****
  • Wiadomości: 464
  • I love YaBB 1G - SP1!
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #10 dnia: Marca 25, 2026, 11:48:16 am »
Tego typu historyjki mniej więcej w tym czasie były dość typową zawartością rozmaitych krotochwilnych gazet...

Tak, przebudzenie z głupiego i strasznego snu to też stare jak świat.
To raczej jest zabawna ciekawostka dla nas (sam fakt publikacji)..
Ale zaskakujące to, że ta historia została opublikowana nie przez jakiś dziennik, gotowy publikować wszystko zza braku materiałów,
ale przez miesięcznik, który prawdopodobnie miał starannie dobrany wybór materiałów...
Czyli komuś sprzed 90 lat spodobało się to opowiadanie, coś w nim znalazł, odkrył...

Natomiast moją uwagę zwróciło coś innego - używanie nazw związków chemicznych, co z kolei z całą pewnością świadczy o tym, że już wówczas interesował się nauką i to raczej niepowierzchownie.

Lem w "Wysokim Zamku": "Ale manie te — elektrykarska, chemiczna, mechaniczna — na dobre rozwinęły się dopiero w następnej, gimnazjalnej epoce".

maziek

  • YaBB Administrator
  • God Member
  • *****
  • Wiadomości: 14261
  • zamiast bajek ojciec mi Lema opowiadał...
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #11 dnia: Marca 25, 2026, 12:05:48 pm »
Ta, też pamiętam, że w "Wysokim Zamku" pisał o tym, ale w sumie mógł nieco koloryzować, a tu mamy piękną egzemplifikację, że faktycznie, już wówczas :) .
Człowiek całe życie próbuje nie wychodzić na większego idiotę niż nim faktycznie jest - i przeważnie to mu się nie udaje (moje, z życia).

olkapolka

  • YaBB Administrator
  • God Member
  • *****
  • Wiadomości: 7243
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #12 dnia: Marca 27, 2026, 03:35:22 pm »
Coś mi się wydaje, że dzisiaj o wieszaniu by przeszło, ale o przyklejaniu za uszy piesków ze skrępowanymi mordkami do dywanu...oj!

Tak - siak super znalezisko - a lemologa chwalą w gazecie;)

https://kultura.dziennik.pl/ksiazki/artykuly/11224597,niezwykle-odkrycie-odnaleziono-pierwsze-opowiadanie-14letniego-stanislawa-lema.html
Mówią już powszechnie: Di - da...

Q

  • YaBB Moderator
  • God Member
  • *****
  • Wiadomości: 17866
  • Jego Induktywność
    • Zobacz profil
Odp: Zaczarowana historja
« Odpowiedź #13 dnia: Marca 27, 2026, 03:45:49 pm »
Cytat: Dr hab Paweł Okołowski z Wydziału Filozofii UW
Widać, że urodził się z czarnym humorem

Dla mnie czołowe zaskoczenie tego opowiadania, na swój sposób. Kiedyś bowiem sądziłem, że ten humor to integralna część stylu Lema, potem - po lekturze, i pod wpływem ;) dr hab. Gajewskiej - nabrałem przekonania, że to przez okupacyjne przeżycia. Teraz - powrót do konfiguracji fabrycznej ;).

a lemologa chwalą w gazecie;)

I nie tylko ;):
https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1311024111129113&id=100066646091836
« Ostatnia zmiana: Marca 27, 2026, 05:40:17 pm wysłana przez Q »
"Wśród wydarzeń wszechświata nie ma ważnych i nieważnych, tylko my różnie je postrzegamy. Podział na ważne i nieważne odbywa się w naszych umysłach" - Marek Baraniecki