Stanisław Lem - Forum

Polski => Lemosfera => Wątek zaczęty przez: Lembit Staan w Listopad 15, 2020, 02:18:40 am

Tytuł: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Lembit Staan w Listopad 15, 2020, 02:18:40 am
Oprocz Wierszy Mlodizenczych, Lem sporo tego naszrajbal tu i owdzie. Pomimo jego ironicznej postawy ("Nie dlatego, bym tamte owoce fascynacji Rilkem i Leśmianem nazbyt cenił"), cos w jego duszy do poezji wciaz popedzalo rowniez w wieku raczej zamaturowanym. I owszem  geniusza nie zabraknie: "...I tylko rosa, jak łza, poleci / Na mój zerwany gwint."   ( Chce to na moim grobie. Czy Pan Tomasz da zezwolenie?)

I oto tutaj mam pytanko. Jsem  od dawna odciaty od klasycznej kultury Polskiej, lecz zdazylem od razu rozpoznac Switezianke w "Cóż to za robot piękny i młody, /I cóż to za robotniczka".
Niejmniej jednak cholera meczy mnie od lat skond to Lem sciagnal: "Idę samotny borem i lasem / Choć wszędy wicher i słota, / I tylko głucho skrzypię zawiasem / Albo o kamień potkną się czasem / Robot-sierota." Napiewno nie z Prusa. Czy ktos wie?

"Apentuła niewdziosek, te będy gruwaśne" - o tym juz nawet nie pytam :-)
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Q w Listopad 15, 2020, 02:29:24 am
Niejmniej jednak cholera meczy mnie od lat skond to Lem sciagnal: "Idę samotny borem i lasem / Choć wszędy wicher i słota, / I tylko głucho skrzypię zawiasem / Albo o kamień potkną się czasem / Robot-sierota." Napiewno nie z Prusa. Czy ktos wie?

Z Konopnickiej:

"Wąską ścieżyną, co wije się wstęgą
Między pólkami jęczmienia i żyta,
Szedł blady, nędzną odziany siermięgą,
Wolny najmita."

https://literat.ug.edu.pl/mariakon/010.htm

ps. Przypomnijmy sobie przy okazji co Mistrz o genezie w/w wierszyka do Mrożka pisał:
http://plaszcz-zabojcy.blogspot.com/2013/03/odcinek-628-stanisaw-lem-1962-rok.html
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Lembit Staan w Listopad 15, 2020, 02:40:40 am
Niejmniej jednak cholera meczy mnie od lat skond to Lem sciagnal: "Idę samotny borem i lasem / Choć wszędy wicher i słota, / I tylko głucho skrzypię zawiasem / Albo o kamień potkną się czasem / Robot-sierota." Napiewno nie z Prusa. Czy ktos wie?

Z Konopnickiej
Super!

ps. Przypomnijmy sobie przy okazji co Mistrz o genezie w/w wierszyka do Mrożka pisał:
To juz zaguglowalem gdzies indziej.

A propos nie przypominam sobe zadnej pracy magisterskjej lub na serio na temat Poezji Lema.
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Q w Listopad 15, 2020, 11:51:16 am
Super!

Nie ma za co ;).

nie przypominam sobe zadnej pracy magisterskjej lub na serio na temat Poezji Lema.

Mówisz, że prawdziwa nauka zaczyna się powyżej poziomu magisterek? No, coś w tym - statystycznie - jest ;).

ps.
Oprocz Wierszy Mlodizenczych

Przypomnijmy czytającym nas te wiersze, przynajmniej część:
(https://i.imgur.com/Z57nDaU.jpg)
(https://i.imgur.com/dKayRvJ.jpg)
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: liv w Listopad 15, 2020, 12:13:40 pm
Cytuj
I oto tutaj mam pytanko.
https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/idzie-zolnierz-borem-lasem.html (https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/idzie-zolnierz-borem-lasem.html)
Pewnie mix różnych.
A co do tego;
Cytuj
Apentuła niewdziosek, te będy gruwaśne" - o tym juz nawet nie pytam :-)
To raczej twórczy wkład Lema wedle recept Leśmiana (ulubionego poety).
szczegółów można szukać tutaj
https://ispan.waw.pl/ireteslaw/bitstream/handle/20.500.12528/226/doktorat.pdf?sequence=1&isAllowed=y (https://ispan.waw.pl/ireteslaw/bitstream/handle/20.500.12528/226/doktorat.pdf?sequence=1&isAllowed=y)
I jeden przykład przeróbki ludowizny z tegoż - Żądny mięciny brądnej
ta mięcina...może przeróbka staropolskiej miękiny z dodatkowymi konotacjami?
https://sjp.pl/mi%C4%99kina (https://sjp.pl/mi%C4%99kina)
Te będy - iść w "te pędy"
https://pl.wiktionary.org/wiki/w_te_p%C4%99dy (https://pl.wiktionary.org/wiki/w_te_p%C4%99dy)
etc - dużo ubawy w szukaniu by, a czasozwieracz zżęty
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Lembit Staan w Listopad 15, 2020, 07:13:21 pm
A co z tym?

----------------
Nieśmiały cybernetyk potężne ekstrema
Poznawał, kiedy grupy unimodularne
Cyberiady całkował w popołudnie parne,
Nie wiedząc, czy jest miłość, czy jeszcze jej nie ma?
--------------


Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Q w Listopad 16, 2020, 01:17:11 am
https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/idzie-zolnierz-borem-lasem.html (https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/idzie-zolnierz-borem-lasem.html)
Pewnie mix różnych.

Coś w tym jest... Jak teraz tekst w/w pieśni czytam, to mam wrażenie, że choć Lem wyraźnie stylizował rzecz na "Najmitę", to i "Żołnierz" Mu się - może podświadomie i mimo woli - wkradł...

Apentuła niewdziosek, te będy gruwaśne" - o tym juz nawet nie pytam :-)
To raczej twórczy wkład Lema wedle recept Leśmiana (ulubionego poety).

Acz znalazła się osoba, która dopatrzyła się w tym wypadku również podobieństw do metody Lewisa Carolla, z czasu gdy ten tworzył "Jabberwocky":
https://alt.pl.comp.os.hacking.narkive.com/9ymn1qMY/jak-to-rozszyfrowa
U nas zwanego zwykle "Dżabbersmokiem", ale nie tylko...
https://home.agh.edu.pl/~szymon/jabberwocky.shtml

A co z tym?

Tu mam luźnie i nieokreślone, do tego stopnia, że niezbyt potrafię je ubrać w słowa (dlatego nie sugeruj się, bo mogą być odczapne) skojarzenia z barokową poezją Morsztyna:
https://literat.ug.edu.pl/morsztyn/index.htm
https://poezja.org/wz/Morsztyn_Andrzej_Jan/
http://znanewiersze.pl/jan-andrzej-morsztyn
Choć i Słowacki ze skordianowo-lelewelowym "Czy lepiej, kiedy jest król? czy kiedy go nie ma?…" w myślach powraca...
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: lemolog w Listopad 16, 2020, 11:53:03 am
A propos nie przypominam sobe zadnej pracy magisterskjej lub na serio na temat Poezji Lema.

Artykul: Artur Wieczorek, Poezja Stanisława Lema, s.97-104.
http://www.bezporownania.polonistyka.uj.edu.pl/nr-7
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: olkapolka w Listopad 16, 2020, 12:51:53 pm
A co z tym?

----------------
Nieśmiały cybernetyk potężne ekstrema
Poznawał, kiedy grupy unimodularne
Cyberiady całkował w popołudnie parne,
Nie wiedząc, czy jest miłość, czy jeszcze jej nie ma?
--------------
Całość trudno powiedzieć, ale mnie się cztery razy w tym wierszu narzuca Mickiewicz i raz - ewentualnie - Kochanowski.
Mickiewicz:
1) Nie wiedząc, czy jest miłość, czy jeszcze jej nie ma?

z Czy to jest przyjaźń? czy to jest kochanie?
https://literat.ug.edu.pl/amwiersz/0025.htm (https://literat.ug.edu.pl/amwiersz/0025.htm)
2) Precz mi, precz, Laplasjany z wieczora do ranka,

z Precz z moich oczu!... posłucham od razu,
Precz z mego serca!... i serce posłucha,
Precz z mej pamięci!... nie tego rozkazu

https://literat.ug.edu.pl/amwiersz/0019.htm (https://literat.ug.edu.pl/amwiersz/0019.htm)
3) O, nie dożył rozkoszy, kto tak bez siwizny

z Kto nie doznał goryczy ni razu,
Ten nie dozna słodyczy w niebie.

https://literat.ug.edu.pl/dziady/003.htm (https://literat.ug.edu.pl/dziady/003.htm)
4) O, wielopowłokowa uczuć komitanto,
Wiele trzeba cię cenić, ten się dowie tylko,
Kto takich parametrów przeczuwając fantom,


z Litwo, Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie;
 Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, Kto cię stracił

https://pl.wikisource.org/wiki/Litwo,_Ojczyzno_moja! (https://pl.wikisource.org/wiki/Litwo,_Ojczyzno_moja!)

Ewentualnie Kochanowski:
Ślachetne zdrowie,
Nikt się nie dowie,
Jako smakujesz,
Aż się zepsujesz.

http://www.staropolska.pl/renesans/jan_kochanowski/fraszki/fraszki_48.html
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Lieber Augustin w Listopad 16, 2020, 07:19:36 pm
U maniaków było weselej, grupa ich siedziała przy żelaznych łóżkach i grając na siatkach jak na harfach, śpiewała chórem “Hej przeleciał robot, wydał cichy chrobot, małe śrubki na nim zadrżały”, jak również “Ja myślałam, że to koty, co za pierwsze idą płoty, a to roboty, roboty” i tak dalej.

No, z drugim czterowierszem mniej więcej jasne, to "Ej, dziewczyno" Makuszyńskiego:
https://bliskopolski.pl/muzyka/piesni-patriotyczne/legionowe/ej-dziewczyno/ (https://bliskopolski.pl/muzyka/piesni-patriotyczne/legionowe/ej-dziewczyno/)
A może to wręcz przejrzysta aluzja do późniejszej wersji
A ja myślałem, że to oni
Że to banda bandę goni
A to Czerwoni! Czerwoni!
Kryj się, kryj!


A co z tą pierwszą zwrotką?
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Lembit Staan w Listopad 16, 2020, 07:34:59 pm
Artykul: Artur Wieczorek, Poezja Stanisława Lema, s.97-104.

Dziekuje,
Przepraszam, ze nie bylem wystarczajaco precyzyjny: pytalem o prace magisterskie ponewaz chcialem cos online.  Widzialem to i owo dookola,  przewazne w kontekscie tłumaczen. Np., ciekawostka z niemieckiego:  zamiast Świtezianki tlumacz 'naduzyl' Heinricha Heinego.    (Zygmunt Tecza, "Das Wortspiel in der Übersetzung: Stanislaw Lems Spiele mit dem Wort...")
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: olkapolka w Listopad 16, 2020, 07:45:49 pm
U maniaków było weselej, grupa ich siedziała przy żelaznych łóżkach i grając na siatkach jak na harfach, śpiewała chórem “Hej przeleciał robot, wydał cichy chrobot, małe śrubki na nim zadrżały”, jak również “Ja myślałam, że to koty, co za pierwsze idą płoty, a to roboty, roboty” i tak dalej.

No, z drugim czterowierszem mniej więcej jasne, to "Ej, dziewczyno" Makuszyńskiego:
https://bliskopolski.pl/muzyka/piesni-patriotyczne/legionowe/ej-dziewczyno/ (https://bliskopolski.pl/muzyka/piesni-patriotyczne/legionowe/ej-dziewczyno/)
A może to wręcz przejrzysta aluzja do późniejszej wersji
A ja myślałem, że to oni
Że to banda bandę goni
A to Czerwoni! Czerwoni!
Kryj się, kryj!


A co z tą pierwszą zwrotką?
Chyba się pogubiłam w tych wierszach:))
Ale chodzi Ci o to:
 “Hej przeleciał robot, wydał cichy chrobot, małe śrubki na nim zadrżały” ?
Bo to mi się układa z tym:

Ej, przeleciał ptaszek kalinowy lasek,
siwe piórka na nim zadrżały.

https://bibliotekapiosenki.pl/utwory/Ej_przelecial_ptaszek/tekst (https://bibliotekapiosenki.pl/utwory/Ej_przelecial_ptaszek/tekst)

[niektórzy to nawet takie krzyżówki mają;))]
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Lieber Augustin w Listopad 16, 2020, 08:47:50 pm
Ale chodzi Ci o to:
 “Hej przeleciał robot, wydał cichy chrobot, małe śrubki na nim zadrżały” ?
Tak, właśnie o to mi chodziło.
Dzięki, olka :)

Np., ciekawostka z niemieckiego:  zamiast Świtezianki tlumacz 'naduzyl' Heinricha Heinego.    (Zygmunt Tecza, "Das Wortspiel in der Übersetzung: Stanislaw Lems Spiele mit dem Wort...")
Rosyjski tłumacz K. Duszenko również wziął za podstawę nie "Świteziankę", tylko wiersz Goethego "Der König in Thule":
https://www.deutschland-lese.de/index.php?article_id=1091 (https://www.deutschland-lese.de/index.php?article_id=1091)
w przełożeniu Pasternaka:
http://www.bard.ru.com/php/print_list.php?id=11281 (http://www.bard.ru.com/php/print_list.php?id=11281)

Wyszło całkiem nieźle, jak na mój gust:
Жил робот в Фуле дальней,
И тумблер золотой
Хранил он — дар прощальный
Ах! робушки одной.


http://www.maxima-library.org/mob/b/80888?format=read (http://www.maxima-library.org/mob/b/80888?format=read)
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Lembit Staan w Listopad 16, 2020, 10:21:31 pm
Rosyjski tłumacz K. Duszenko również wziął za podstawę nie "Świteziankę", tylko wiersz Goethego "Der König in Thule":
https://www.deutschland-lese.de/index.php?article_id=1091 (https://www.deutschland-lese.de/index.php?article_id=1091)

Wyszło całkiem nieźle, jak na mój gust:


Niezle, ale dowcip juz nie tak leci.  Gdyby Puszkin... A Goethego tylko inteligencja polapa. Zeby nie powiedziec, brak patriotyzmu. (A moze odwrotnie; kpiny z Puszkina to 10 lat do magadanu)
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Lieber Augustin w Listopad 16, 2020, 11:26:46 pm
 ;D
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Stanisław Remuszko w Listopad 17, 2020, 01:39:24 pm
Odruchowo/pamięciowo co do śrubek, to chyba "wszystkie", a co do mięciny, to chyba "młęciny".

R.

Skreślam "chyba". Sprawdziłem. Cyberiada. Elektrybałt.
Tytuł: Odp: Wiersze Lema
Wiadomość wysłana przez: Q w Listopad 17, 2020, 02:48:36 pm
Ten robot, co przeleciał, doczekał się - nawiasem mówiąc - fanowskich kontynuacji ;):
https://forum.gazeta.pl/forum/w,384,33445952,33445952,Hej_przelecial_robot_.html

A skoro przy lemowskich przeróbkach znanych piosenek jesteśmy warto wspomnieć o ulubionym repertuarze króla Megieryka, który:

gdy bywał smętny, kazał defilować przed sobą pułkom, które śpiewały: “Wojsko gwintowane” - “Na szmelc rzuciliśmy swój życia felc” - “Dzwoni mutra, czekaj jutra” - albo starą koronną: “Chwycę majzel wraz z ferszlusem, na bagnety ruszę kłusem”. I nakazał, aby, kiedy zemrze, stara gwardia zaśpiewała mu nad grobem ulubioną jego pieśń: “Stary robot rdzewieć musi”.

Gdzie drugi tytuł to przeróbka "na stos rzuciliśmy swój życia los", czyli "Pierwszej brygady":
https://pl.wikisource.org/wiki/My,_pierwsza_brygada
A ostatni - "stary kapral umrzeć musi":
https://pl.wikisource.org/wiki/Stary_kapral_(B%C3%A9ranger,_prze%C5%82._Syrokomla,_1882) (https://pl.wikisource.org/wiki/Stary_kapral_(B%C3%A9ranger,_prze%C5%82._Syrokomla,_1882))
https://www.youtube.com/watch?v=5ehssKRyyPQ (https://www.youtube.com/watch?v=5ehssKRyyPQ)
Dla porównania również oryginał:
https://fr.wikisource.org/wiki/%C5%92uvres_compl%C3%A8tes_de_B%C3%A9ranger/Le_vieux_Caporal
https://www.youtube.com/watch?v=hCrhXdkQ17k (https://www.youtube.com/watch?v=hCrhXdkQ17k)
I wersja rosyjska:
https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%B9_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%BB_%28%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B6%D0%B5;_%D0%9A%D1%83%D1%80%D0%BE%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BD%29
https://www.youtube.com/watch?v=Upw6HE9Xv84 (https://www.youtube.com/watch?v=Upw6HE9Xv84)
Ferszlus natomiast korzenie ma tuwimowskie:
https://poezja.org/wz/Tuwim_Julian/22690/%C5%9Alusarz